२२ वर्षको प्रतिबन्ध पछि १९९१ मा क्रिकेटमा फर्किएको दक्षिण अफ्रिकाले यसअघि तीनै ढाँचाका विभिन्न विश्वकपमा एक फाइनल र ७ सेमिफाइनल हारेको थियो । विश्व टेस्ट च्याम्पियनसिप अघि, दक्षिण अफ्रिकाले एक मात्र आइसीसी ट्रफी १९९८ मा च्याम्पियन्स ट्रफीको रूपमा जितेको थियो । च्याम्पियन्स ट्रफीमा अहिलेसम्म दक्षिण अफ्रिका पाँच पटक सेमिफाइनलमा पराजित भएको छ । यस प्रतियोगितापछि २७ वर्षसम्म लगातार हारपछि, दक्षिण अफ्रिकाले अब आइसीसी ट्रफि जितेर नयाँ इतिहास बनाएको छ ।
सन् १९७० सम्म दक्षिण अफ्रिकाको क्रिकेट टोलीमा गोरा खेलाडीहरूलाई मात्र मौका दिइएको थियो । दक्षिण अफ्रिका त्यति बेला कालो खेलाडी भएका टिम विरुद्ध खेल्न मान्दैनथ्यो । त्यसैले भारत, वेस्ट इन्डिज, पाकिस्तान जस्ता देशले यसको विरोध गरे र दक्षिण अफ्रिकाको रंगभेद नीतिको कडा विरोध गरे । फलस्वरूप दक्षिणअफ्रिकामाथि २२ वर्षको प्रतिबन्ध लगाइयो । निर्धारित समयभन्दा लगभग एक वर्ष अगाडि सन् १९९१ मा यो प्रतिबन्ध हटाइयो ।
त्यसपछि सन् १९९२ मा दक्षिण अफ्रिकाले पहिलो पटक आईसीसी प्रतियोगितामा भाग लिएको थियो । त्यसपछि अष्ट्रेलिया र न्यूजील्याण्डले आयोजना गरेको एकदिवसीय विश्वकपमा दक्षिण अफ्रिका सेमिफाइनलमा पुगेको थियो । सेमिफाइनलमा वर्षाको अनौठो नियमका कारण दक्षिण अफ्रिका हारेको थियो ।
१९९२ मा भएको आईसीसी प्रतियोगितामा राम्रो सुरुवात गरेपछि, १९९६ देखि २०१५ सम्म, टोली ६ मध्ये ५ पटक नकआउट राउन्डमा पुग्यो, तर कहिले क्वार्टरफाइनल र कहिले सेमिफाइनलमा हार्यो र बाहिरियो । २००३ र २०१९ मा, टोली नकआउट राउन्डमा पुग्न सकेन ।
२०२३ मा, दक्षिण अफ्रिकाले फेरि पुनरागमन गर्यो र सेमिफाइनल खेल्यो, तर अष्ट्रेलियासँग हार्यो । टोलीले एकदिवसीय विश्वकपमा यो तेस्रो सेमिफाइनल अष्ट्रेलियाविरुद्ध हारेको थियो । यस बाहेक, टोलीले न्युजिल्याण्डसँग दुई पटक र वेस्ट इन्डिज र इङ्गल्याण्डसँग एक-एक पटक नकआउट खेल पनि हारेको थियो । टोलीले २०१५ मा एक मात्र नकआउट खेल जितेको थियो, जब दक्षिण अफ्रिकाले क्वार्टरफाइनलमा श्रीलंकालाई पराजित गरेको थियो। यद्यपि, टोली यस प्रतियोगिताको सेमिफाइनलमा पनि बाहिरिनु परेको थियो ।
यस बाहेक २००७ मा क्रिकेटको सबैभन्दा छोटो ढाँचाको विश्वकप सुरु हुँदा, आईसीसीले दक्षिण अफ्रिकालाई यसको आयोजना अधिकार दियो । टोलीले पहिलो खेलमै वेस्ट इन्डिजलाई पराजित गर्यो । सुपर-८ मा पनि टोलीले लगातार २ खेल जित्यो, तर अन्तिम खेल भारतसँग हार बेहोर्यो र समूह चरणबाट बाहिरियो । २००९ मा, दक्षिण अफ्रिका फेरि सेमिफाइनलमा पुग्यो, तर यस पटक पाकिस्तानसँग हार्यो ।
२०१० र २०१२ मा, समूह चरणबाट बाहिरियो । २०१४ मा, यो सेमिफाइनलमा पुग्यो, तर भारतसँग हारेर बाहिरिनु पर्यो । २०१६ देखि २०२२ सम्म, टोली फेरि समूह चरणबाट बाहिरियो र गत वर्ष २०२४ मा, यो पहिलो पटक फाइनलमा पुग्यो । दक्षिण अफ्रिकाले भारतलाई हराएर च्याम्पियन बन्ने मौका पायो । फाइनलमा, एक समयमा टोलीलाई ३० बलमा केवल ३० रन आवश्यक थियो, तर दक्षिण अफ्रिका ७ रनले हारेको थियो ।
१९९८ मा, आईसीसीले च्याम्पियन्स ट्रफीको रूपमा पहिलो पटक दोस्रो ५० ओभरको प्रतियोगिता सुरु गर्यो । यसको नाम कहिले विल्स इन्टरनेशनल र कहिले नकआउट ट्रफी थियो, तर अब यसलाई च्याम्पियन्स ट्रफीको रूपमा चिनिन्छ। दक्षिण अफ्रिकाले यसमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्यो र लगातार ३ नकआउट खेल जितेर ट्रफी पनि उचाल्यो । ज्याक कालिस प्लेयर अफ द म्याच र प्लेयर अफ द टूर्नामेन्ट बने ।
यो १३ जुन २०२५ सम्म दक्षिण अफ्रिकाको सिनियर क्रिकेट टोलीको पहिलो र एकमात्र आईसीसी उपाधि थियो । यसपछि, टोलीले ७ पटक च्याम्पियन्स ट्रफीमा भाग लिएको थियो, तर फाइनलमा पुग्न पनि भाग्यशाली थिएन, उपाधि त परको कुरा । टोलीले २००० र २००२ मा भारतसँग लगातार २ सेमिफाइनल हारेको थियो । २००६ मा, वेस्ट इन्डिज र २०१३ मा, इङ्गल्याण्डले सेमिफाइनलमा उनीहरूलाई पराजित गर्यो र उनीहरूलाई बाहिर निकाल्यो ।
दक्षिण अफ्रिकाले २००४, २००९ र २०१७ मा समूह चरण पनि पार गर्न सकेन । पहिलो उपाधि जितेपछि टोलीले च्याम्पियन्स ट्रफीमा ५ नकआउट खेल खेल्यो, ४ सेमिफाइनलमा हार्यो । सन् २००० मा इङ्गल्याण्ड विरुद्धको एक मात्र क्वार्टरफाइनल पनि जित्यो । यसको अर्थ टोली ३२ वर्षदेखि विश्वकपमा र २६ वर्षदेखि च्याम्पियन्स ट्रफीमा निसास्सिरहेको थियो ।
‘चोकर्स’ भनेको ठूला अवसरहरूमा दबाबमा राम्रो गर्न नसक्ने भन्ने बुझिन्छ । यो छायाँले ३४ वर्षदेखि दक्षिण अफ्रिकालाई छोडेको थिएन । एकदिवसीय, टेस्ट वा टी-२० क्रिकेटको हरेक ढाँचामा आफ्नो छाप छोडेको यो टोलीले केवल एक विश्वकप फाइनल खेल्न सक्यो, जसमा पनि टोली गत वर्ष भारतसँग हारेको थियो । टोलीले विश्वकप फाइनल अघि १२ सेमिफाइनल हारेको थियो। कहिले वर्षाले धोका दियो, कहिले भाग्यले तर विजय कहिल्यै हासिल भएन ।
यस पटक विषय टेस्ट च्याम्पिनसिपमा यसअघिका सबै छाँयालाई मेटाउदै दक्षिण अफ्रिकाले उपाधि जितेर नयाँ इतिहास बनाएको छ ।
